Zarządzanie w nurcie Lean. Automatyzacja logistyki

Zarządzanie w nurcie Lean. Automatyzacja logistyki

Filozofia szczupłego zarządzania zyskuje na popularności. Lean Management wykorzystywany jest w kompleksowym zarządzaniu przedsiębiorstwami z każdej branży. W powszechnej opinii metoda kojarzona z procesem produkcyjnym, dziś przenikła do niemal wszystkich obszarów funkcjonowania firmy.

Zarządzanie w nurcie Lean. Automatyzacja logistyki

Wdrożenie lean management w danej organizacji wymaga kompleksowych znajomości narzędzi i metod, a także dużej zmiany w sposobie myślenia kadry zarządzającej. Choć poznanie całej filozofii jest wymagającym procesem, widoczne efekty zachęcają do głębszego wdrażania założeń. Sektor wysyłkowy automatyzuje swoje działania i jest świetnym przykładem na to, jak wykorzystać potencjał nurtu lean. Jak filozofia Lean realizuje się w logistyce?

Szczupłe zarządzanie

W Polsce w dyskursie o lean management przyjęło się określenie szczupłe zarządzanie. Nazwa oddaje istotę i główny nurt tej filozofii, w istocie chodzi o to, by dzięki automatyzacji procesów nie marnować dostępnych zasobów. W tym systemie wystrzega się dużych inwestycji w narzędzia. W odróżnieniu od masowej produkcji, ilość wytwarzanych materiałów jest ściśle określona i dyktowana przez potrzeby rynku. Przy wykorzystywaniu założeń szczupłego zarządzania przy produkcji może pracować średnio o 50% pracowników mniej. Dodatkowo, wykorzystywana jest mniejsza fizyczna powierzchnia, potrzeban do realizacji produkcji, a także oszczędzany jest czas pracy inżynierów.

Czas to pieniądz

Wedle opracowań Womacka, Jonesa i Roosa opublikowanych w The Machine that Change the Word. The Story of Lean Production wynika, że przy wdrożeniu założeń tej filozofii inżynierowie potrzebują o połowę mniej czasu do opracowania nowego produktu. Docelowo są to ogromne korzyści finansowe. Lean management ogranicza zasoby potrzebne do produkcji. Całość myślenia o produkcji polega na maksymalnym wykorzystaniu dostępnych materiałów i bieżącym zużywaniu zasobów. LM to przede wszystkim dostosowanie procesu produkcyjnego do aktualnej sytuacji na rynku. Między innymi z tego powodu Lean management pierwotnie wykorzystywany w fabrykach, przeniknął do rynku usługowego.

Początek, czyli produkcja po japońsku

Aby dobrze rozumieć założenia szczupłego zarządzania warto wrócić do początków I korzeni jego powstania. Cała koncepcja zaczęła kształtować się zaraz po II wojnie światowej. Tłem do zmian był japoński rynek motoryzacyjny, a pionierem metody był inżynier Taichi Ohno, który stworzył System Produkcyjny Toyoty. Rozwijał koncepcję wdrażając nowe metody i narzędzia potrzebne do optymalizacji procesu produkcyjnego. Ohno wprowadził głęboką tj. bezpośrednią obserwację procesów. Twierdził, że odpowiednie zarządzanie produkcją możliwe jest wyłącznie dzięki realnej obserwacji, i że tylko wiedza zdobyta z bezpośredniego doświadczenia może przynieść oczekiwane efekty. Wymagał od kadry zarządzającej fizycznej obecności na halach produkcyjnych (management by walking around), sam często czerpał z doświadczenia pracowników. Słuchał ich pomysłów. Sugerował się głosem tych, którzy na co dzień obsługiwali proces produkcyjny. To pomagało osiągać główny cel, czyli wyeliminowanie marnotrastwa.

Marnotrastwo zasobów

W trakcie tych obserwacji Ohno wskazał kilka typów niepotrzebnego marnowania zasobów, takich jak:

  • Oczekiwanie pracowników w trakcie przestoju maszyn
  • Zbędny transport
  • Nadprodukcja
  • Nadmierne magazynowanie i zbędne zapasy
  • Utrzymywanie dużej ilości surowców i półproduktów

System Produkcyjny Toyoty skupiał się nie tylko na marnowaniu materiałów. Ohno wysoko cenił siłę ludzkich rąk i umysłów, dlatego wystrzegał się marnowania energii pracowników. Zwracał szczególną uwagę na to, by jak najlepiej wykorzystać potencjał wszystkich zatrudnionych. Spotkania managerów z pracownikami oraz słuchanie ich propozycji to codzienność w systemie lean.

Tylko Japonia?

Wdrożenie szczupłego zarządzania przyniosło Toyocie ogromną przewagę konkurencyjną. Co zostało dostrzeżone przez zachodnie koncerny, ale tak naprawdę potencjał metodyki lean został wykorzystany stosunkowo późno. Wynikało to głównie z braku pełnej dokumentacji, Ohno i współpracujący z nim inżynierowie nie przygotowali oficjalnej dokumentacji, dlatego też adaptacja metody na rynku amerykańskim czy europejskim okazała się trudniejsza.

The Machine That Changed the World

Do popularyzacji pojęcia przyczyniła się wspomniana już publikacja The Machine That Changed the World wydana przez badaczy z Instytutu Technologii w Massachusetts. Pozycja ta zawiera szczegółowe porównanie wydajności motoryzacyjnych z Japonii z tymi z USA i Europy. Wskazano na główne punkty sukcesu produkcyjnego Toyoty. Analiza zafascynowała europejskich inwestorów. O filozofii Lean zaczęto dyskutować globalnie.

Metodyka Just in Time

W publikacji badaczy wyszczególniono wszystkie elementy odpowiadające za sukces Systemu Produkcyjnego Toyoty. Głównym była metodyka Just in Time. To założenie, w którym każdy element produkcji dostarczany jest na czas dzięki wykluczeniu systemu „pchanej” produkcji i zastąpienia go systemem typu „pull”. System ssący pobiera materiał z poprzedniego procesu, tylko w momencie, gdy zaistniała faktyczna potrzeba zastąpienia zużytego materiału. Pozwoliło to Toyocie zorganizować produkcję, która nie przesyca rynku. Firma dostarczała dokładnie to, na co aktualnie był popyt.

Implementacja Lean w oparciu o główne filary

Kolejnym głównym elementem odpowiedzialnym za sukces lean management jest automatyzacja. W Toyocie skupiano się na projektowaniu systemów produkcyjnych tak, aby wyeliminować wszystkie odchylenia od założonych standardów.

Szczupłe zarządzanie opiera się na kilku głównych założeniach:

  1. Wartość produktu ocenia z punktu widzenia końcowego użytkownika. To klient ocenia końcowy produkt i definiuje przypisane mu wartości.
  2. Strumień wartości wyznaczany dla każdego produktu. Zbiór czynności potrzebnych do wytworzenia produktu. Wszystkie elementy powinny być znane i jasno określone. Producent musi wiedzieć co składa się na cały proces, począwszy od momentu zakupu surowców. Tylko wtedy realne oszacowanie kosztów jest możliwe.
  3. Ciągły przepływ – wartości w systemie produkcyjnym przepływają w sposób niezakłócony i dotyczy to każdej materii począwszy na materiałach, a na informacji kończąc. W tym celu stosowana jest też metoda one-piece-flow, która blokuje wytwarzanie w dużych partiach. [1]
  4. System ssący – produkowane są tylko niezbędne ilości i tylko potrzebnych produktów. Małe partie i tylko na wyraźny sygnał.
  5. Ciągłe udoskonalenie. To złota myśl metodyki Lean, dążenie do perfekcji w nurcie filozofii Kaizen, bądź też przez wprowadzenie radykalnych zmian.

Jak sektor usługowy korzysta z lean management?

Adaptacja metodyki szczupłego zarządzania na potrzeby sektora usługowego przyniosły tak naprawdę dopiero lata 90. Po wdrożeniach w firmach produkcyjnych na całym świecie dostrzeżono potencjał drzemiący w tej metodzie. Nadmiar, który spowalnia realizację obecny jest w każdym sektorze. Pojawił się pomysł na „odchudzenie” firm świadczących usługi. Warto zaznaczyć, że wąskie podejście do metodyki lean bardzo ogranicza jej potencjał. To nie jest wyłącznie sposób na redukcję kosztów. To szeroka koncepcja, która pozwala na maksymalne wykorzystanie zasobów. To przede wszystkim nowy sposób myślenia, wokół którego powinno funkcjonować całe przedsiębiorstwo. Co ważne, lean menagment w swoich założeniach zawiera troskę o wysoką jakość produktu.

Nr 1 zasoby ludzkie

W trakcie wdrażanie metody pojawia się wiele problemów, między innymi stereotypy, które pojawiają się wokół tej metody. Lean nie jest gotową skrzynką z narzędziami. Adaptacja szczupłego zarządzania wymaga szerokich zmian w organizacji i to na różnym tle: technicznym czy ekonomicznym. Ogromnym polem do zmiany jest także podejście do wykorzystania zasobów ludzkich. To koncepcja, która skupia się na wykreowaniu pewnej kultury organizacji. Lean opiera się na płaskiej hierarchii, duży nacisk kładziony jest na pracę zespołową oraz szkolenia wewnętrze pracowników, którzy docelowo zyskują uniwersalną pozycję, nie są niezastąpieni, płynnie zmieniają stanowiska. Lean oszczędza zasoby, oszczędza też energię ludzką, minimalizują np. niepotrzebną rywalizację pomiędzy poszczególnymi działami

Dążenie do perfekcji i feedback

Dążenie do ciągłego udoskonalenia dzięki płynnym przepływom informacji między kadrą zarządzającą a pracownikami. Troska o odpowiedni feedback ma tu ogromne znaczenie. Odpowiedzialność kładziona jest głównie na menagerów, którzy odpowiadają za wewnętrzną organizację firmy. Pracownik i jego czas to największa wartość firmy. Może być on oszczędzany dzięki ogólnym integracjom systemów i automatyzacji procesów. To pomysł na zarządzanie biznesem, który przyjmuje się w każdym sektorze, także w branży e-commerce.

Usprawnienie w e-commerce

W świecie sprzedaży online cały proces dostarczenia produktu do klienta zawiera także ważny element przesyłki kurierskiej. Jak usprawnić działania w sektorze wysyłkowym? Tutaj narzędziem optymalizującym może być skorzystanie z usług brokera. Automatyzacja systemu pomoże zaoszczędzić czas i energię osób obsługujących przesyłki. Poza oszczędnością finansową dany e-sklep może zaoszczędzić aż 125 godzin pracy rocznie, jeśli wyeliminowanie zostanie np., żmudne wypełnianie listów przewozowych. Obecne na rynku narzędzia takie jak np. porównywarka cen czy integracja z systemem eBay, pozwalają na optymalizację kosztów i czasu pracy.

Szczupła logistyka

Wśród rosnącej konkurencji firmy szukają coraz to nowszych usprawnień na optymalizacje działań. To naturalny proces, który z pewnością będzie kontynuowany w przyszłości. Tylko takie podejście do biznesu może pomóc w osiągnięciu sukcesu na przesyconym rynku. Nowa jakość z dążeniem do redukcji kosztów i uproszczanie procesów, zmienił rynek KEP. Metodyka lean stosowana w planowaniu transportu czy strategii magazynowania sprawdza się w przypadku większości firm.

zdjecielk

 

Lucyna Kozioł – CMO GlobKurier.pl. Odpowiada za wdrożenie i udoskonalanie strategii marketingowej międzynarodowej platformy GlobKurier.pl. Miłośniczka content marketingu i metodyki Scrum.

[1] Paweł Jóźwiakowski, Lean Management – metoda racjonalnego zarządzania produkcją, Zeszyty Naukowe DWSPiT Studia z Nauk Technicznych, 2015 (4) s. 36.

Dodaj komentarz